فرمول حمایت مالی از مستندسازان- اخبار رسانه ها – اخبار تسنیم

به گفته گروه رسانه های خبرگزاری تسنیم، اوایل همین هفته بود که درون واپسین نوبت‌های شفاف‌سازی مالی از سوی سازمان سینمایی، فهرست عملکرد مالی مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی درون یازده ماه سال ۹۷ منتشر شد تا شفاف‌سازی سازوکار حمایتی و مالی این مرکز که از منتشر شدن گفته‌های مرتبط به سال‌های گذشته کلید خورد، به سالجاریو وقت حال برسد.

درون ادامه این مصاحبه تلاش کردیم تا تصویری روشن‌تر از سازوکار حمایت‌های مالی مرکز گسترش از پروژه‌های مستند و انیمیشن به‌دست آوریم.

گفتگوی سیدمحمدمهدی طباطبایی‌نژاد با مهر را درون ادامه می‌خوانید.

*شما درون مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، شروع آتشین و پرحاشیه‌ای از منظر شفافیت عملکرد مرکز درون دوره قبل و حتی افشاگری درمورد بعضی پروژه‌های خاص داشتید. با ورود حسین انتظامی به سازمان سینمایی هم یکی از کلیدواژه‌های اصلی درون برنامه‌های کلان این سازمان همین مقوله «شفافیت» هست. درون باب شفافیت ولی هم درون گذشته و هم امروز این نگرانی به‌وجود آمده که گویی هدف آن به «منتشر شدن صرف آمار و ارقام» تقلیل پیدا کرده هست و معمولاً هم توضیح ضمیمه آن نیست؛ فکر می‌کنید طی این سال‌ها به تحقق «شفافیت» نزدیک شده‌ایم؟

درمورد شفافیت مالی مرکز گسترش ابتدا این توضیح را باید مدنظر داشته باشیم که ما فهرست حمایت‌های مالی مرکز از کلیپ‌ها و حتی گفته حسابرسی سالانه خود را منتشر کرده‌ایم. ریز خرج‌های سه دوره گذشته جشنواره سینماحقیقت را هم درون اختیار سازمان سینمایی قرار داده‌ایم. همه اطلاعات مالی مرکز طبق وقت‌بندی معلوم درون اختیار سازمان سینمایی قرار گرفته و می‌گیرد و این سازمان هست که درمورد فرآیند منتشر شدن و رسانه‌ای شدن آن تصمیم‌گیری می‌کند.

به همین دلیل منتشر شدن یا عدم منتشر شدن بخشی از این آمارها درون اختیار ما نیست و اینکه بعضی به مرکز نقد می‌کنند که به چه دلیل شفاف‌سازی کامل صورت نمی‌گیرد، باید جواب داد که همه این آمارها درون اختیار سازمان سینمایی قرار گرفته هست و آنچه تا امروز منتشر شده پس از انطباق و تحقیق آمارها با اسناد و مدارک و از سوی سازمان بوده هست.

* مشخصاً درمورد فرآیند منتشر شدن آمار حمایت مالی از کلیپ‌های مستند که قسمت عمده‌ای از فعالیت مرکز را هم شامل می‌شود، سؤالاتی به‌وجود آمد، دلیل تأخیر درون این زمینه چیست؟

دو نکته وجود دارد؛ درمورد اطلاعات سال‌های قبل درون دوره‌ای مرکز گسترش و انجمن سینمای جوانان ادغام شده بودند و واقعیت این هست که بعضی آمارهای مربوط به آن دوره را حتی خود ما هم درون اختیار نداشتیم که بخواهیم منتشر کنیم. آنچه درون سایت شفافیت از ما خواسته شده بود، اطلاعات مربوط به حمایت از کلیپ‌های سینمایی بود و به همین دلیل هم درون فهرست اولیه‌ای که منتشر شد، صرفاً کلیپ‌های سینمایی را عنوان کردیم.

درمورد اطلاعات سال‌های قبل درون دوره‌ای مرکز گسترش و انجمن سینمای جوانان ادغام شده بودند و واقعیت این هست که بعضی آمارهای مربوط به آن دوره را حتی خود ما هم درون اختیار نداشتیم که بخواهیم منتشر کنیم

درمورد کلیپ‌های مستند واقعیت این هست که جمع‌آوری دقیق آمار کار وقت‌بری هست. تحقیق رقم قراردادها و سهم مرکز درون هر یک، چراکه بعضی حمایت صددرصدی نبوده و ما صرفاً مشارکت داشته‌ایم، این‌ها همه وقت‌بر هست. مضاف بر اینکه به‌عقیده بنده هرچند شفاف‌سازی درون این زمینه امروز تبدیل به قانون شده هست ولی بهتر هست درون قراردادها هم به‌صورت رسمی درج شود تا سمت مقابل هم بداند که ما بر اساس قانون مکلف یا مجاز به منتشر شدن رقم قرارداد هستیم. این بندی هست که درون قراردادهای تازه مرکز گنجانده شده هست.

نکته دیگر این هست که درون حال حاضر سازمان سینمایی ما را موظف به شفاف‌سازی درمورد قراردادهای با رقم بالای ۲۵۰ میلیون تومان کرده و مشخصاً مرکز گسترش درون سال ۹۷ هیچ قراردادی با چنین رقمی نداشته هست که بخواهد اطلاعات آن را منتشر کرد. به تعبیر دیگر بر اساس قانون مرکز درون سال گذشته «فاقد قرارداد» محسوب می‌شود چراکه همه قراردادهای ما درون این سال مبلغی زیر ۲۵۰ میلیون تومان داشته هست. لااقل تا امروز قانون اینگونه هست و شاید بعدها سازمان درمورد قراردادهای پایین‌تر هم ما را ملزم به شفاف‌سازی کند که حتماً درون آن مقطع این کار هم انجام می شود. ما درون حال حاضر تنها دو قرارداد با رقم بالای ۲۵۰ میلیون تومان داریم که آن هم مربوط به پیش از سال ۹۷ هست.

* بخشی از سؤالم بی‌جواب ماند؛ این شکل از منتشر شدن آمار ازبرای «شفافیت» کفایت می‌کند؟

به نظرم حرف شما درست هست که این جنس از شفافیت صرفاً پرداختن به پوسته هست ولی بالاخره همین اندازه هم یک گام مبارک و مؤثری هست

* گامی که طبیعتاً حساسیت و عطش پیگیری ازبرای شنیدن توضیح را هم بیشتر کرده هست. کمااینکه پس از منتشر شدن فهرست حمایت‌های مرکز خیلی از رسانه‌ها نسبت به قسمت‌هایی از آن نقدها و سؤالاتی را مطرح کردند ولی دریغ از یک توضیح و جواب!

واقعاً باید معلوم شود که قرار هست درمورد چه چیزی توضیح دهیم. زمانی از ما می‌خواهند لیست قراردادها را منتشر کنیم، خب می‌کنیم. ولی درصورتیکه بخواهند درمورد یک قرارداد خاص توضیح بیشتری ارائه شود طبیعتاً باید معلوم شود که چه نقطه ابهامی درمورد آن وجود دارد که خواهان توضیح بیشتر هست. ولی اینکه به‌صورت کلی مطرح کنند که دلیل انعقاد این قرارداد چه بوده، خب چه پاسخی باید بدهیم؟ اینکه دیگر شفاف‌سازی نیست؟

 

* کلیپ‌سازانی بوده‌اند که حمایت‌های دریافتی از سمت مرکز را درون یک بازه زمانی معلوم برگردانده باشند؟

کلیپ‌سازانی از این دست بوده‌اند ولی آنچه درون این جدول منتشر شده حمایت‌های صورت گرفته درون قالب مشارکت هست وبرمبنای آن صاحب سهمی از کلیپ شده‌ایم و قرار بر بازگشت خرج نیست. به معنای دیگر درون این پروژه‌ها ما سهم‌الشراکه خود را پرداخت کردیم و قالب این حمایت‌ها وام نبوده هست.

* نسبت به ترکیب کلیپ‌سازانی که از حمایت‌های مرکز درون این سال‌ها بهره‌مند برده‌اند هم ابهاماتی طرح شده هست؛ واقعاً جهت‌گیری و به تعبیر خود شما «سلیقه» مدیران مرکز درون اعطای این تسهیلات درون دوره‌های مختلف دخیل بوده هست؟

لااقل درمورد دوره مسئولیت من مطلقاً اینگونه نبوده و نخواهد بود. اینکه درون دوره‌های دیگر چه اتفاق افتاده هست هم طبیعتاً مدیران دیگری باید پاسخگو باشند. البته درون دوره‌های قبل و زمانی که بنده قائم‌مقام مرکز بوده‌ام هم مطمئنم که این رویکرد وجود نداشته هست. زمانی که آقای آفریده مسئول مرکز بودند و بنده قائم‌مقام، هم از محسن امیریوسفیحمایت شد و هم از مسعود ده‌نمکی. مگر غیر از این هست؟ به نظرم همواره این تنوع درون ترکیب کلیپ‌سازان موردحمایت مرکز موردتوجه بوده هست.

زمانی که آقای آفریده مسئول مرکز بودند و بنده قائم‌مقام، هم از محسن امیریوسفی حمایت شد و هم از مسعود ده‌نمکی. مگر غیر از این هست؟ به نظرم همواره این تنوع درون ترکیب کلیپ‌سازان موردحمایت مرکز موردتوجه بوده هست

* فرآیند بهره‌مندی از این حمایت‌ها چگونه بوده هست؟

این فرآیند ازبرای کلیپ سینمایی به‌شکل‌ای و ازبرای آثار مستند به‌شکل دیگر بوده هست. درون حال حاضر حمایت از کلیپ‌های سینمایی درون دستورکار ما نیست و پیش از این کلیپ‌های اول یا دومی که پروانه ساخت داشتند می‌توانستند ازبرای دریافت حمایت به مرکز مراجعه کنند. شورایی به‌صورت تخصصی کلیپ‌نامه را تحقیق می‌کرد و درون صورت تأیید از ۱۰ درصد به بالا درون تولید، مشارکت می‌کردیم.

درون زمینه سینمای مستند ولی شرایط متفاوت هست. کسانی که به‌عنوان مستندساز می‌خواهند با مرکز همکاری کنند باید یکی از این ویژگی‌ها را داشته باشند؛ یا عضو پیوسته یکی از انجمن‌های صنفی مرتبط با مستند باشند، یا حداقل سه نمونه کار قابل‌عرضه داشته باشند. درصورتیکه هیچ‌کدام از این دو شرط را نداشت باید یک کلیپ داشته باشد که جایزه یکی از جشنواره‌های معتبر داخلی یا خارجی را دریافت کرده باشد. درصورتیکه یکی از این شرط‌ها وجود داشته باشد، طرح مستندساز دریافت و موردبررسی قرار می‌گیرد.

* غیر از مشارکت، ازبرای تولیدات مرکز چه فرآیندی طی می‌شود؟

آن هم به همین صورت هست.

* بالاخره بعضی ایده‌ها از سمت شما باید طرح شد….

بله. ما دو شیوه درون این زمینه داریم که برمبنای آن هم عمل می‌کنیم. یکی شیوه پسیو یا منفعل هست؛ درون این شیوه عده‌ای ایده‌های خود را درون سایت ثبت می‌کنند و ما هم برمبنای همان‌ها کار به تحقیق می‌کنیم. درون این زمینه دخالتی درون ایده‌ها نداریم. مرکز اولویت خاص درون حمایت از کلیپ‌های مستند ندارد چراکه وظیفه «حمایت عام» از سینمای مستند بر عهده ما هست. البته بعضی موضوعات درون دوره‌های خاص برایمان حائز اهمیت می‌شود.

مثل مصرف بهینه انرژی که امروز یکی از معضلات کشور هست و کلیپ‌های مستند کمی هم درون این زمینه تولید شده و می‌شود. طبیعتاً درون این موارد ملاحظات ویژه‌تری ازبرای حمایت خواهیم داشت. درون این سبک از کار، مرکز گسترش با اهمیت‌ترین محل مراجعه مستندسازان درون کشور هست و نمی‌توانیم این باب را ببندیم. این برخلاف رویکرد سازمان‌ها و مراکزی هست که نمی‌خواهم نام ببرم ولی درها را می‌بندند و ترجیح می‌دهند خودشان مستندساز را صدا کنند و به وی بگویند ما می‌خواهیم درمورد فساد پهلوی مستند بسازیم، برو ایده‌ات را بیاور! حتی درون مواردی ایده را هم حاضر و آماده دارند.

 

* می‌خواهید بگویید مرکز گسترش مطلقاً چنین فرآیند سفارش مستندی ندارد!؟

به چه دلیل مرکز هم دارد که درمورد آن توضیح می‌دهم. حرفم این هست از آن جایی که قسمت دریافت و تحقیق ایده‌ها وقت بسیاری از ما درون مرکز می‌گیرد، نمی‌توانیم ادای رفقای دیگر را دربیاوریم و بگوییم ما درها را می‌بندیم و دیگر هیچ طرحی قبول نمی‌کنیم. وگرنه اینکه سوژه سفارش بدهیم که ساده‌ترین کار هست!

رویکرد ما برخلاف رویکرد سازمان‌ها و مراکزی هست که نمی‌خواهم نام ببرم ولی درها را می‌بندند و ترجیح می‌دهند خودشان مستندساز را صدا کنند و به وی بگویند ما می‌خواهیم درمورد فساد پهلوی مستند بسازیم، برو ایده‌ات را بیاور!

سال اولی که وارد مرکز شدم، ۴۵۰ طرح پیشنهادی درون انتظار تحقیق بود و امروز هم سالانه نزدیک به ۲۰۰ طرح مستند به دست ما می‌رسد. بالای ۱۰۰ طرح انیمیشن ما داریم که این غیر از طرح‌های دانشجویی و آخر‌نامه‌هاست. درون مجموع چیزی حدود ۴۰۰ طرح درون حوزه مستند و انیمیشن درون طول سال درون مرکز تحقیق می‌شود که آمار بالایی هست.

خارج از این فرآیند از دو مسیر دیگر هم ازبرای سفارش طرح و ایده کار می‌کنیم. یکی از طریق مشارکت با عوامل محرک؛ مثلاً امسال قرارداد مشترکی با شرکت توسعه معادن (ایمیدرو) منعقد کردیم تا درمورد این حوزه مغفول آثار مستند موردحمایت قرار بگیرد. دو مسافرت انگیزشی درون این قالب ازبرای گروهی از مستندسازان داشتیم تا به‌صورت اکتیو و فعال ما آن‌ها را به سمت ایده‌های مرتبط با این حوزه خاص هدایت کنیم. درون این فرآیند ایده باز هم درون ذهن مستندساز جرقه می‌خورد و اینگونه نیست که ما سفارش مستقیم دهیم.

ما به‌دنبال تحمیل ایده نیستیم. البته ممکن هست سفارش‌های خاص داشته باشیم مثل مستند «ترور سرچشمه» که مستقیماً سفارش ما به محمدحسین مهدویان بود. درون این مورد هم پیشنهاد موضوعی با ما بود و ایده اصلی ازبرای ساختار مستند، از آن آقای مهدویان بود.

* و حرف نهایی این مستند را هم باید متعلق به کارگردان بدانیم؟ به این معنی «موضع کلیپ» از سمت شما ابلاغ نشده هست؟

اصلاً موضع دستوری و سفارشی نداریم! شاید موضوعی را سفارش بدهیم ولی اصلاً درمورد چگونه ساختنش دخالت نداریم.

* بد نیست همین‌جا درمورد یکی از سرفصل‌های فراموش‌شده سینمای مستند هم صحبت کنیم که «تهیه‌کنندگی درون سینمای مستند» هست. واقعاً جایگاه حرفه‌ای تهیه‌کننده درون این جنس تعامل‌ها و حمایت‌های دولتی از آثار مستند کجاست؟

یکی از شعارهای اصلی ما از ابتدا که تلاش بسیاری هم ازبرای تحقق آن داشتیم و هم اکنون به آن نرسیده‌ایم «تقویت نظام تهیه‌کنندگی سینمای مستند» بوده هست. مدل‌هایی که ما امروز ازبرای تولید کلیپ مستند داریم، ازبرای تهیه‌کننده به‌صرفه نیست. چه زمانی حضور تهیه‌کننده درون این فرآیند می‌تواند به‌صرفه باشد؟ زمانی که بتوانیم دسته‌بندی‌های معین ازبرای تهیه‌کننده‌ها معین تعریف کنیم. مثلاً عنوان کنیم ما امسال کلیپ محیط‌زیستی می‌خواهیم، آقای فلانی شما تهیه‌کننده سمت قرارداد ما ازبرای این آثار باش و این هم ۵۰۰ میلیون تومان ازبرای تولید این آثار، شما ۵ کارگردان و ۵ طرح آماده به ما معرفی کن.

به مستندسازانی که با ما همکاری داشته‌اند این نوید را می‌دهم درصورتیکه خودشان تمایل دارند درون خارج از کشور به‌دنبال پخش‌کننده ازبرای آثارشان باشند، درون صورت توفیق درون ورود به بازار جهانی، صرفاً به‌واسطه اطلاع‌رسانی به مرکز، ۳۵ درصد از حق‌پخش را به خودشان می‌دهیم

اینگونه تهیه‌کننده می‌شود واسطه میان ما و مستندسازان. ازبرای این هدف باید سراغ تهیه‌کنندگان خبره‌ای رفت که با حوزه مستند آشنایی کامل داشته باشند. این اتفاقی بود که بسیار دنبال تحقق آن بودیم ولی از مسیر آن فاصله گرفتیم. امسال کمی متمرکزتر روی این ایده داریم کار می‌کنیم چراکه لزومش بیش از پیش محسوس شده هست. باید این مدل تهیه‌کننده‌ها را تقویت کنیم و فکر می‌کنم این یکی از خلأهای جدی ما درون حوزه مستندسازی هست.

گام بعدی هم این هست که همین مستندسازها فراتر از آنکه مجری طرح‌های ما باشند خودشان ازبرای فعالیت درون حوزه مستند سرمایه‌جویی کنند. به جایی برسیم که آن‌ها سراغ ما بیایند و عنوان کنند می‌خواهیم ۵ مستند درمورد محیط‌زیست بسازیم و برآورد مالی آن مثلاً ۷۰۰ میلیون تومان می‌شود، شما ۳۰۰ میلیون آن را تأمین کنید، باقی‌اش را از منبع ها دیگر تأمین می‌کنیم. از این جنس تهیه‌کننده بسیار کم داریم.

* به‌عنوان نکته پایانی کمی هم درمورد حضور مستندهای ایرانی درون عرصه‌های جهانی صحبت کنیم. چقدر امروز سینمای مستند ایران درون عرصه میان‌الملل حضور فعال دارد؟

آمار حضور جشنواره‌ای کلیپ‌های مستند ما درون سال‌های گذشته بسیار خوب بوده و امیدوارکننده هست. ولی درون کنار این واقعیت ما با معضلی جدی مواجهیم و آن نبود پخش‌کننده مستند هست. درون این زمینه تلاش‌هایی داشته و داریم.

طبق آئین‌نامه مرکز هر کلیپ مستند درون جشنواره الف جهانی پذیرفته شود، خرج ویزا و بلیتش با ما هست. ازبرای حضور درون جشنواره‌های ب نیمی از خرج را تأمین می‌کنیم و ازبرای جشنواره‌های ج نیز تأمین خرج‌های جانبی و آماده‌سازی را تقبل می‌کنیم.

علاوه‌بر این شرایط از همین تریبون استفاده کردن می‌کنم و به مستندسازانی که با ما همکاری داشته‌اند این نوید را می‌دهم درصورتیکه خودشان تمایل دارند درون خارج از کشور به‌دنبال پخش‌کننده ازبرای آثارشان باشند، درون صورت توفیق درون ورود به بازار جهانی، صرفاً به‌واسطه اطلاع‌رسانی به مرکز، ۳۵ درصد از حق‌پخش را به خودشان می‌دهیم، به‌عنوان درآمد حاصل از فروش کلیپ.

داریم درون پی مسیر‌حل‌هایی می‌گردیم که کلیپ‌سازان هم ازبرای ورود آثار مستند به بازارهای جهانی به کمک ما بیایند. خیلی از مستندسازان ما امروز درون این زمینه‌ها فعالیت دارند و ارتباطات خوبی هم با محافل جهانی پیدا کرده‌اند. هر اندازه که بتوانیم کمک می‌کنیم تا مستندسازان درون سود حق جهانی آثارشان بیشترین سهم را داشته باشند.

انتهای پیام/

بازگشت به صفحه رسانه‌ها

Leave a comment

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *